Β. Λύκος: «Οι ΒΑΠΕ αλλάζουν το νερό, το μικροκλίμα και το μέλλον της Κρήτης»

Για τις Βιομηχανικές Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το νερό, τη λειψυδρία και τις μεγάλες αλλαγές που, όπως υποστηρίζει, απειλούν το φυσικό και παραγωγικό μοντέλο της Κρήτης, μίλησε στον Ηχώ 99,8 ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης του Πανεπιστημίου Κρήτης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, Βασίλης Λύκος.

Ο κ. Λύκος συνέδεσε τις εξελίξεις γύρω από τις ΒΑΠΕ με τη διαχείριση του νερού, τον τουρισμό, την αγροτική παραγωγή, τις ιδιωτικοποιήσεις και τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών, κάνοντας λόγο για μια συνολική αλλαγή μοντέλου που αφορά όχι μόνο το Λασίθι, αλλά ολόκληρη την Κρήτη.

«Το ζητούμενο είναι τι Κρήτη θέλουμε»

Στην αρχή της συζήτησης, ο κ. Λύκος έθεσε το ερώτημα ποιο είναι τελικά το ζητούμενο για την Κρήτη: η προστασία του φυσικού της πλούτου, η ισορροπημένη τουριστική και αγροτική ανάπτυξη ή η βιομηχανοποίηση των βουνών και των λαγκαδιών της.

Όπως ανέφερε, η Κρήτη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες επιλογές, καθώς η υπερσυγκέντρωση μεγάλων έργων ενέργειας, η πίεση στον τουρισμό και η διαχείριση του νερού συνδέονται μεταξύ τους. Κατά την άποψή του, δεν μπορεί να συζητείται η ανάπτυξη του νησιού χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές αντοχές των περιοχών, τα απόβλητα, τα απορρίμματα, η επάρκεια νερού και η φέρουσα ικανότητα κάθε τόπου.

ΒΑΠΕ και βιομηχανοποίηση των βουνών

Ο Βασίλης Λύκος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στα μεγάλα αιολικά έργα που σχεδιάζονται σε ορεινές περιοχές της Κρήτης και του Λασιθίου. Όπως είπε, οι ανεμογεννήτριες που προωθούνται σήμερα δεν είναι μικρές εγκαταστάσεις, αλλά φαραωνικές κατασκευές που μπορεί να φτάνουν συνολικά σε πολύ μεγάλα ύψη και να απαιτούν εκτεταμένες παρεμβάσεις στα βουνά.

Τόνισε ότι για την εγκατάστασή τους χρειάζονται μεγάλα έργα θεμελίωσης, εκσκαφές, τσιμέντο, διανοίξεις δρόμων και συνοδά δίκτυα. Αυτές οι παρεμβάσεις, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αλλοιώνουν μόνο το τοπίο, αλλά επηρεάζουν και τη φυσική λειτουργία των ορεινών οικοσυστημάτων.

Η σύνδεση των ΒΑΠΕ με το νερό

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η σχέση των ΒΑΠΕ με το νερό. Ο κ. Λύκος υποστήριξε ότι η εγκατάσταση μεγάλων ανεμογεννητριών σε κορυφογραμμές και ορεινές λεκάνες μπορεί να επηρεάσει την υδρογεωλογία μιας περιοχής.

Όπως εξήγησε, οι εκσκαφές, οι βάσεις από σκυρόδεμα και οι αλλαγές στο ανάγλυφο μπορούν να εμποδίσουν τη φυσική κατείσδυση του νερού στο έδαφος και τον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων. Παράλληλα, οι αλλαγές στις φυσικές ροές μπορεί να αυξήσουν την επιφανειακή απορροή, με αποτέλεσμα μεγαλύτερους κινδύνους λειψυδρίας το καλοκαίρι και πλημμυρικών φαινομένων τον χειμώνα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Νότια Κρήτη, την οποία χαρακτήρισε περιοχή που ήδη βρίσκεται σε δύσκολη θέση λόγω λειψυδρίας και υδατικής πίεσης.

Αλλαγές στο μικροκλίμα και στις βροχοπτώσεις

Ο κ. Λύκος υποστήριξε ακόμη ότι οι μεγάλες ανεμογεννήτριες μπορούν να επηρεάσουν το μικροκλίμα μιας περιοχής. Όπως είπε, η λειτουργία τους μεταβάλλει την κίνηση του αέρα και μπορεί να επηρεάσει τοπικά φαινόμενα, όπως οι όμβροι και η συγκέντρωση υγρασίας.

Παρομοίασε τη λειτουργία τους με έναν μηχανισμό που μεταβάλλει τις τοπικές συνθήκες, σημειώνοντας ότι σε ευαίσθητες και ξηροθερμικές περιοχές, όπως η νότια Κρήτη, τέτοιες αλλαγές πρέπει να εξετάζονται με μεγάλη προσοχή και επιστημονική τεκμηρίωση.

Η εμπειρία της Εύβοιας ως προειδοποίηση

Ο Βασίλης Λύκος μετέφερε και την εμπειρία του από την Εύβοια, όπου, όπως είπε, οι τοπικές κοινωνίες έχουν ζήσει εδώ και δεκαετίες τις συνέπειες της εκτεταμένης εγκατάστασης ανεμογεννητριών.

Ανέφερε ότι περιοχές της νότιας Εύβοιας αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας και υποστήριξε ότι οι επιπτώσεις μεγάλων έργων σε ορεινές περιοχές δεν φαίνονται πάντα άμεσα, αλλά σωρεύονται με τον χρόνο. Για τον λόγο αυτό, κάλεσε τις τοπικές κοινωνίες της Κρήτης να αξιοποιήσουν την εμπειρία άλλων περιοχών και να μη θεωρήσουν τις ανησυχίες υπερβολικές.

Νερό, ιδιωτικοποίηση και έλεγχος της παραγωγής

Ο κ. Λύκος συνέδεσε το ζήτημα των υδάτων με την ιδιωτικοποίηση κρίσιμων υποδομών και υπηρεσιών. Όπως ανέφερε, το νερό, όπως και η ενέργεια, αποτελεί βασικό εργαλείο ελέγχου όχι μόνο της καθημερινότητας, αλλά και της αγροτικής παραγωγής και της τουριστικής ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν ο έλεγχος του νερού περνά σε μεγάλους ιδιωτικούς φορείς ή όταν τα έργα υποδομής εξαρτώνται από ιδιωτικά συμφέροντα, τότε μπορεί να επηρεαστεί η τιμή του νερού, το κόστος παραγωγής και τελικά το ποιος θα μπορεί να συνεχίσει να παράγει ή να δραστηριοποιείται σε έναν τόπο.

Τουρισμός, αγροτική παραγωγή και αλλαγή μοντέλου

Ο Βασίλης Λύκος υποστήριξε ότι οι εξελίξεις γύρω από τις ΒΑΠΕ και το νερό δεν είναι αποκομμένες από το γενικότερο μοντέλο ανάπτυξης. Όπως είπε, εάν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν η μικρομεσαία αγροτική παραγωγή, ο μικρομεσαίος τουρισμός και η δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να έχουν ουσιαστικό ρόλο στην οικονομία του τόπου τους.

Κατά την άποψή του, η Κρήτη κινδυνεύει να οδηγηθεί σε ένα μοντέλο μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, ελεγχόμενης παραγωγής, ακριβής ενέργειας και συγκέντρωσης κρίσιμων πόρων σε λίγα χέρια.

Κριτική στο θεσμικό πλαίσιο και στις διαβουλεύσεις

Ο κ. Λύκος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στο θεσμικό πλαίσιο που, όπως είπε, διευκολύνει την επιτάχυνση των ΑΠΕ, ακόμη και σε ευαίσθητες ή προστατευόμενες περιοχές. Υποστήριξε ότι οι διαβουλεύσεις, όπως συχνά γίνονται, δεν αρκούν από μόνες τους, καθώς δεν δεσμεύουν απαραίτητα την Πολιτεία να αλλάξει τον σχεδιασμό της.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για τον ρόλο της αυτοδιοίκησης, υποστηρίζοντας ότι οι δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες έχουν περιορισμένα θεσμικά εργαλεία, αλλά ταυτόχρονα μεγάλη ευθύνη να αντιδράσουν οργανωμένα και έγκαιρα.

Τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες και οι δήμοι

Ο Βασίλης Λύκος τόνισε ότι η αντίδραση δεν μπορεί να περιοριστεί σε ψηφίσματα ή συμβολικές αποφάσεις. Όπως είπε, χρειάζονται δυναμικές κινητοποιήσεις, συντονισμός των τοπικών κοινωνιών, πίεση στους δήμους και στην Περιφέρεια, αλλά και αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου νομικού εργαλείου.

Υποστήριξε ότι οι δήμοι θα πρέπει να κινηθούν εγκαίρως, ακόμη και με νομικές ενέργειες, και να αναζητήσουν εξειδικευμένη υποστήριξη στο περιβαλλοντικό δίκαιο, με στόχο ακόμη και την προσφυγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου υπάρχουν εργαλεία για την προστασία περιοχών Natura και του φυσικού περιβάλλοντος.

Ανάγκη για παγκρήτιο συντονισμό

Κλείνοντας, ο κ. Λύκος υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει συντονισμός των κινημάτων και των τοπικών κοινωνιών σε επίπεδο Κρήτης, χωρίς κομματικές περιχαρακώσεις και προσωπικές σκοπιμότητες.

Όπως είπε, το ζήτημα των ΒΑΠΕ, του νερού και της προστασίας των βουνών δεν αφορά μία μόνο περιοχή, αλλά συνολικά το μέλλον του νησιού. Για τον λόγο αυτό, κάλεσε πολίτες, δήμους, επιστημονικούς φορείς, πανεπιστήμια και συλλογικότητες να ενώσουν δυνάμεις, ώστε να διαμορφωθεί ένα ουσιαστικό μέτωπο υπεράσπισης του τόπου.