Έκτακτη εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για τον καύσωνα

Έκτακτη εγκύκλιο για την πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα εξέδωσε το Υπουργείο Υγείας, με αφορμή τις προβλέψεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας για θερμοκρασίες που φτάνουν τοπικά τους 39 με 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ ήδη σε αρκετές περιοχές της χώρας ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40°C.

Η εγκύκλιος στοχεύει στην ενημέρωση πολιτών, επαγγελματιών και αρμόδιων φορέων για τα απαραίτητα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, στα συμπτώματα θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας, καθώς και στις οδηγίες προφύλαξης κατά τη διάρκεια του καύσωνα.

Το Υπουργείο Υγείας, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής, εξέδωσε επείγουσα εγκύκλιο με θέμα την πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα. Η εγκύκλιος εκδόθηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2026 και απευθύνεται σε δημόσιες υπηρεσίες, φορείς της πολιτείας, υγειονομικές αρχές, περιφέρειες, δήμους, επαγγελματίες υγείας και μέσα ενημέρωσης, με στόχο την έγκαιρη προστασία του πληθυσμού.

Σύμφωνα με την πρόσφατη πρόγνωση της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, η θερμοκρασία αναμένεται να κυμανθεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, φτάνοντας στα ηπειρωτικά τοπικά τους 39 με 40 βαθμούς Κελσίου. Ήδη από την Κυριακή, σε πολλές περιοχές της χώρας η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40°C, δημιουργώντας αποπνικτική και δυσάρεστη ατμόσφαιρα. Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο κρίνει αναγκαία την άμεση και σωστή ενημέρωση των πολιτών, αλλά και την κινητοποίηση των αρμόδιων φορέων για τη λήψη μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας.

Στην εγκύκλιο επισημαίνεται ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, ανάμεσά τους και των καυσώνων. Ως καύσωνας ορίζεται μια περίοδος ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών, με πολύ χαμηλή ή πολύ υψηλή υγρασία, η οποία διαρκεί τουλάχιστον δύο με τρεις ημέρες και επηρεάζει σημαντικά την ανθρώπινη δραστηριότητα και τα οικοσυστήματα. Για την Ελλάδα, ο καύσωνας αποτελεί εποχικό φαινόμενο των θερινών μηνών, το οποίο γίνεται εντονότερο κυρίως στις πόλεις.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο των δήμων, οι οποίοι καλούνται να μεριμνήσουν έγκαιρα για την οργάνωση και διάθεση δροσερών και κλιματιζόμενων χώρων για το κοινό, με έμφαση στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, οι δήμοι πρέπει να συνεργάζονται με τις περιφερειακές υπηρεσίες για την ενημέρωση των πολιτών και τη λήψη των αναγκαίων μέτρων. Οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται επίσης να εξετάσουν, εφόσον χρειαστεί, αλλαγές στα ωράρια λειτουργίας δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών, ώστε να περιορίζεται η μετακίνηση μεγάλου αριθμού πολιτών κατά τις πιο θερμές ώρες της ημέρας.

Η εγκύκλιος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στους εργαζόμενους που εκτελούν βαριά σωματική εργασία ή χειρίζονται μηχανήματα σε εξωτερικούς χώρους, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις υψηλές θερμοκρασίες. Τονίζεται ακόμη ο σημαντικός ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην ενημέρωση του κοινού και στη διάδοση των οδηγιών προστασίας.

Όπως αναφέρεται, όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος φτάνει σε επίπεδα μη ανεκτά από τον ανθρώπινο οργανισμό, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με υγρασία ή άπνοια, μπορεί να προκληθούν παθολογικές καταστάσεις διαφορετικής βαρύτητας, ακόμη και απειλητικές για τη ζωή. Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν δυνατό πονοκέφαλο, ατονία, αίσθημα καταβολής, τάση για λιποθυμία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ναυτία, εμετούς και ταχυπαλμία.

Η θερμοπληξία αποτελεί σοβαρότερη κατάσταση και μπορεί να εκδηλωθεί με ξαφνική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από 40,5°C, κόκκινο, ζεστό και ξηρό δέρμα, ξηρή και πρησμένη γλώσσα, έντονη δίψα, ταχύπνοια, ζάλη, σύγχυση, αδυναμία προσανατολισμού και καθαρής ομιλίας, επιθετική ή παράξενη συμπεριφορά, σπασμούς, απώλεια συνείδησης ή ακόμη και κώμα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση πρέπει κατά προτίμηση να γίνεται σε νοσηλευτικό ίδρυμα.

Μέχρι τη διακομιδή του ατόμου σε νοσοκομείο, συστήνεται η άμεση μεταφορά του σε δροσερό, σκιερό, ευάερο και κατά προτίμηση κλιματιζόμενο χώρο. Πρέπει να αφαιρεθούν τα ρούχα του, να τοποθετηθούν παγοκύστες ή κρύα επιθέματα στον τράχηλο, στις μασχάλες και στη βουβωνική περιοχή, ενώ μπορεί να γίνει ντους ή ψεκασμός με κρύο νερό. Αν το άτομο μπορεί να καταπιεί, μπορεί να λάβει μικρές γουλιές δροσερών υγρών, όπως νερό ή αραιωμένο χυμό.

Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα μωρά και τα μικρά παιδιά, οι έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, τα υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα, όσοι εργάζονται ή ασκούνται έντονα σε ζεστό περιβάλλον, καθώς και άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, υπέρταση, διαβήτη, πνευμονοπάθειες, νεφροπάθειες, ηπατοπάθειες, ψυχικά νοσήματα, άνοια ή αλκοολισμό. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και για όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, καθώς μπορεί να χρειαστεί τροποποίηση της δοσολογίας μόνο μετά από συμβουλή γιατρού.

Οι βασικές οδηγίες προφύλαξης περιλαμβάνουν παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους, ελαφρύ και άνετο ντύσιμο με ανοιχτόχρωμα ρούχα, χρήση καπέλου και γυαλιών ηλίου, αποφυγή έκθεσης στον ήλιο, αποφυγή βαριάς σωματικής εργασίας και περιορισμό των άσκοπων μετακινήσεων. Συνιστώνται επίσης πολλά χλιαρά ντους, ελαφριά γεύματα με φρούτα και λαχανικά, κατανάλωση άφθονων υγρών και αποφυγή αλκοόλ.

Τέλος, το Υπουργείο επισημαίνει ότι απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή όταν οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται με αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, άτομα με αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα, καθώς και τα παιδιά, πρέπει να παραμένουν σε εσωτερικούς χώρους και να αποφεύγουν την έντονη σωματική δραστηριότητα.