Ο Δρ. Δημήτριος Παπαχρήστος στην «Ιεραπετρίτικη Γη»: Τι έχει εντοπιστεί στην Ελλάδα, ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή και πώς μπορούν να προστατευτούν οι παραγωγοί.
Ο ερευνητής του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου εξηγεί ποια έντομα έχουν εντοπιστεί στη χώρα, ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή και γιατί η έγκαιρη ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών είναι καθοριστική για τους παραγωγούς της Ιεράπετρας.
Στους νέους κινδύνους που δημιουργούν για την αγροτική παραγωγή τα έντομα καραντίνας, αλλά και στη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης ανίχνευσής τους, αναφέρθηκε ο Δρ. Δημήτριος Παπαχρήστος, Γεωπόνος–Εντομολόγος και Ερευνητής Α΄ στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, μιλώντας στην εκπομπή «Ιεραπετρίτικη Γη» του Ηχώ 99,8, με τη Μαρία Τσαγκαράκη.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις πρόσφατες ανιχνεύσεις επιβλαβών εντόμων στην Ελλάδα και στις πιθανές επιπτώσεις για τα κηπευτικά, τις δενδρώδεις καλλιέργειες και τη διακίνηση των αγροτικών προϊόντων.
Ο κ. Παπαχρήστος εξήγησε ότι οι οργανισμοί καραντίνας αποτελούν επιβλαβείς οργανισμούς των οποίων η εισαγωγή και εξάπλωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η επικινδυνότητά τους αξιολογείται, μεταξύ άλλων, με βάση την παρουσία κατάλληλων φυτών-ξενιστών, τις κλιματικές συνθήκες και τις δυνατότητες μεταφοράς τους μέσω του εμπορίου και άλλων διαδρομών.
Liriomyza sativae: Η λιριόμυζα που χρειάζεται προσοχή στα κηπευτικά
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Liriomyza sativae, ένα πολυφάγο φυλλορυκτικό έντομο, οι προνύμφες του οποίου αναπτύσσονται στο εσωτερικό των φύλλων, δημιουργώντας χαρακτηριστικές στοές. Μεταξύ των φυτών που μπορεί να προσβάλει βρίσκονται η τομάτα, η πιπεριά, η μελιτζάνα, τα κολοκυνθοειδή και αρκετά καλλωπιστικά.
Η πρώτη επίσημη διαπίστωσή του στην Ελλάδα έγινε στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής, σε δείγμα φύλλων γυψοφίλης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Περιφέρειας Κρήτης στις 20 Οκτωβρίου, δεν είχε διαπιστωθεί επίσημα η παρουσία του στην Κρήτη.
Όπως εξήγησε ο κ. Παπαχρήστος, τα συμπτώματα δεν αρκούν για να ξεχωρίσει κάποιος το συγκεκριμένο είδος από άλλες λιριόμυζες που υπάρχουν ήδη στη χώρα. Ακόμη και η επιτόπια εξέταση από ειδικό δεν υποκαθιστά την εργαστηριακή ταυτοποίηση.
Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί που παρατηρούν ασυνήθιστη εικόνα ή διαφοροποίηση στις προσβολές χρειάζεται να ενημερώνουν την αρμόδια υπηρεσία, ώστε να πραγματοποιείται σωστή και επίσημη δειγματοληψία.
Ο ερευνητής υπογράμμισε επίσης ότι οι υφιστάμενες κλιματικές συνθήκες μπορούν να επιτρέψουν την ανάπτυξη του εντόμου. Τα εντομοστεγή δίχτυα και το υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό αποτελούν σημαντικά μέσα πρόληψης, χωρίς να εξασφαλίζουν από μόνα τους απόλυτη προστασία.
Ύποπτη προσβολή σε κολοκυνθοειδή στη Ρόδο
Στη συνέντευξη συζητήθηκε και περιστατικό προσβολής κολοκυνθοειδών στη Ρόδο, για το οποίο είχαν αποσταλεί δείγματα προς εξέταση στο εργαστήριο Εντομολογίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου.
Ο κ. Παπαχρήστος διευκρίνισε ότι, κατά τον χρόνο της συζήτησης, η ταυτοποίηση δεν είχε ακόμη επιβεβαιωθεί πλήρως.
Περιγράφοντας τον κίνδυνο από μύγες που προσβάλλουν κολοκυνθοειδή, εξήγησε ότι ευπαθείς καλλιέργειες μπορεί να είναι το αγγούρι, το κολοκύθι, το πεπόνι και το καρπούζι. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται νύγματα, εσωτερική σήψη ή προνύμφες μέσα στους καρπούς, ακόμη και σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξής τους.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνέστησε άμεση επικοινωνία με την αρμόδια ΔΑΟΚ για έλεγχο και λήψη δειγμάτων.
Bactrocera dorsalis και Bactrocera zonata: Δύο μύγες των φρούτων υπό παρακολούθηση
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στα είδη Bactrocera dorsalis και Bactrocera zonata, δύο διαφορετικές μύγες των φρούτων.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, έχουν καταγραφεί ανιχνεύσεις τους στην Ελλάδα και απαιτείται συστηματική παρακολούθηση για να προσδιοριστεί η έκταση της παρουσίας τους και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα.
Πρόκειται για πολυφάγα έντομα που μπορούν να προσβάλλουν καρπούς πολλών καλλιεργειών. Η συζήτηση αφορούσε κυρίως τον κίνδυνο για οπωρώνες, με τον κ. Παπαχρήστο να διευκρινίζει ότι μια πιθανή παρουσία τους στην περιοχή θα αναμενόταν να εντοπιστεί πρώτα στο εξωτερικό περιβάλλον.
Τα συμπτώματα στους καρπούς μπορεί να μοιάζουν με εκείνα της ήδη γνωστής μύγας της Μεσογείου. Έτσι, σημαντικό εργαλείο αποτελούν οι εξειδικευμένες παγίδες και τα οργανωμένα δίκτυα επιτήρησης.
Spodoptera frugiperda: Συνεχίζεται η παρακολούθηση
Ο κ. Παπαχρήστος αναφέρθηκε και στη Spodoptera frugiperda, για την οποία λειτουργεί δίκτυο παρακολούθησης στη χώρα.
Όπως ανέφερε, τα στοιχεία που παρουσίασε στη συνέντευξη δείχνουν χαμηλούς πληθυσμούς στις νότιες περιοχές, ενώ έκανε λόγο για προσβολές σε αραβόσιτο σε μικρούς κήπους στο Λασίθι. Τόνισε, ωστόσο, ότι η επαναλαμβανόμενη ανίχνευση του εντόμου επιβάλλει τη συνέχιση της επιτήρησης και την τήρηση των προβλεπόμενων φυτοϋγειονομικών απαιτήσεων.
Diaphorina citri: Ο κίνδυνος για τα εσπεριδοειδή
Η συζήτηση περιέλαβε και την Diaphorina citri, την ασιατική ψύλλα των εσπεριδοειδών, με αναφορά στην παρουσία της στη Ρόδο.
Η ιδιαίτερη σημασία της συνδέεται με την ικανότητά της να μεταδίδει βακτήρια που προκαλούν την καταστροφική ασθένεια Huanglongbing — HLB, γνωστή και ως πρασίνισμα των εσπεριδοειδών. Η παρουσία του εντόμου δεν αποτελεί από μόνη της επιβεβαίωση παρουσίας της ασθένειας.
Τι χρειάζεται να κάνουν οι παραγωγοί
Οι βασικές κατευθύνσεις που ανέδειξε ο ερευνητής ήταν:
- Συστηματική παρατήρηση της καλλιέργειας, για έγκαιρο εντοπισμό ασυνήθιστων συμπτωμάτων.
- Χρήση υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού και προσοχή στην προέλευση των φυτών.
- Κατάλληλη προστασία των θερμοκηπίων με εντομοστεγή δίχτυα, ώστε να περιορίζεται η είσοδος εντόμων.
- Άμεση ενημέρωση της αρμόδιας ΔΑΟΚ για ύποπτες προσβολές.
- Συνεργασία με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, για δειγματοληψίες, παγίδες και εργαστηριακούς ελέγχους.
Ο κ. Παπαχρήστος στάθηκε ιδιαίτερα στη διστακτικότητα που εμφανίζουν ορισμένες φορές παραγωγοί απέναντι στους ελέγχους, φοβούμενοι τις συνέπειες ενός ευρήματος στο χωράφι τους. Όπως εξήγησε, η καθυστέρηση μπορεί να επιτρέψει την εξάπλωση ενός επιβλαβούς οργανισμού, επιβαρύνοντας τελικά ολόκληρη την περιοχή.
Η έγκαιρη ανίχνευση προστατεύει την παραγωγή, περιορίζει τις πιθανές οικονομικές απώλειες και συμβάλλει στη διατήρηση της αξιοπιστίας των ελληνικών προϊόντων στις αγορές.
Για την Ιεράπετρα, όπου τα κηπευτικά αποτελούν βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, η ενημέρωση και η συνεργασία παραγωγών, γεωπόνων, ερευνητών και υπηρεσιών έχουν καθοριστική σημασία.
