Η Μαρία Νομικού εξηγεί στον Ηχώ 99,8 γιατί η καθαριότητα του θερμοκηπίου, η απομάκρυνση των φυτικών υπολειμμάτων και η πρόληψη είναι κρίσιμα βήματα για τον περιορισμό της Tuta και των άλλων εντόμων.
Για τη διαχείριση της Tuta absoluta στο τέλος της καλλιεργητικής περιόδου και τα κρίσιμα μέτρα που πρέπει να λάβουν οι παραγωγοί πριν τη νέα φύτευση μίλησε στην αγροτική εκπομπή του Ηχώ 99,8 «Ιεραπετρίτικη Γη» η γεωπόνος και εντομολόγος της BioInsecta, κ. Μαρία Νομικού.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως στην καλλιέργεια της τομάτας, καθώς η Tuta εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους εχθρούς για τους παραγωγούς, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη θερμοκηπιακή δραστηριότητα όπως η Ιεράπετρα.
Η κ. Νομικού τόνισε ότι στο τέλος κάθε καλλιέργειας ο βασικός στόχος πρέπει να είναι η πλήρης απομάκρυνση των φυτών, των ριζών και κάθε φυτικού υπολείμματος από το θερμοκήπιο. Όπως εξήγησε, ο χώρος πρέπει να μένει καθαρός, καθώς οτιδήποτε παραμένει μέσα μπορεί να λειτουργήσει ως καταφύγιο για έντομα και ασθένειες που θα δημιουργήσουν προβλήματα στην επόμενη καλλιέργεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία των γειτονικών θερμοκηπίων. Η κ. Νομικού επισήμανε ότι όταν ένα θερμοκήπιο έχει υψηλό πληθυσμό Tuta, οι εργασίες εκρίζωσης ή απομάκρυνσης φυτών δεν πρέπει να γίνονται με τρόπο που θα μεταφέρει το πρόβλημα στον γείτονα. Όπως ανέφερε, η Tuta μπορεί να μετακινηθεί εύκολα, ενώ τα φυτικά υπολείμματα που μένουν εκτεθειμένα έξω από το θερμοκήπιο μπορούν να αποτελέσουν εστία μόλυνσης.
Σύμφωνα με την ίδια, η Tuta μπορεί να επιβιώσει στο έδαφος, αλλά και για κάποιο διάστημα σε φυτικά υπολείμματα ή ζιζάνια της οικογένειας των σολανωδών, όπως η τομάτα. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να καθαρίζονται όχι μόνο τα φυτά μέσα στο θερμοκήπιο, αλλά και ο περιβάλλων χώρος, ώστε να μη δημιουργούνται εστίες αναπαραγωγής.
Η κ. Νομικού υπογράμμισε ότι δεν αρκεί μόνο η απομάκρυνση των φυτών. Απαραίτητη είναι και η απολύμανση του χώρου και του εξοπλισμού, όπως πάσσαλοι, πάγκοι, εργαλεία, ψαλίδια, δίχτυα και κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιείται μέσα στο θερμοκήπιο. Όπως είπε, ειδικά όταν μια καλλιέργεια έχει επιβαρυνθεί από ασθένειες, μύκητες, ιώσεις ή νηματώδεις, πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα ώστε να μη μεταφερθούν προβλήματα στην επόμενη φύτευση.
Για την ηλιοαπολύμανση σημείωσε ότι μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται από μόνη της πανάκεια. Κάθε παραγωγός ακολουθεί διαφορετικό πρόγραμμα και διαφορετική διάρκεια απολύμανσης, όμως το σημαντικό είναι, τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν τη νέα φύτευση, να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι διαδικασίες και το θερμοκήπιο να είναι καθαρό.
Ως πρακτικό μέτρο ελέγχου πριν από τη μεταφύτευση, πρότεινε τη χρήση παγίδων μέσα σε καθαρό και κλειστό θερμοκήπιο, ώστε να διαπιστωθεί αν εξακολουθούν να υπάρχουν έντομα που πετούν στον χώρο. Ειδικά για την Tuta, ανέφερε ότι η φωτεινή παγίδα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά, καθώς πρόκειται για νυχτόβια πεταλούδα που προσελκύεται έντονα από το φως.
Η κ. Νομικού διευκρίνισε επίσης ότι οι βομβίνοι, που χρησιμοποιούνται για την επικονίαση, δεν έχουν σχέση με την καταπολέμηση της Tuta. Όπως είπε, τα ωφέλιμα έντομα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση εχθρών χρειάζονται ζωντανή καλλιέργεια για να εγκατασταθούν και να δράσουν, επομένως δεν μπορούν να εξαπολυθούν σε άδειο θερμοκήπιο χωρίς φυτά.
Αναφερόμενη στη μετάβαση από τη μία καλλιέργεια στην άλλη, τόνισε ότι είναι λάθος να φυτεύονται νεαρά φυτά σε χώρο όπου υπάρχουν ακόμη πληθυσμοί εντόμων από την προηγούμενη καλλιέργεια. Ένα νεαρό φυτό, όπως είπε, έχει μικρή βιομάζα και χαμηλή αντοχή, άρα μπορεί να καταστραφεί πολύ πιο εύκολα από έναν πληθυσμό Tuta που έχει παραμείνει στο θερμοκήπιο.
«Το κυριότερο είναι ο παραγωγός να ξεκινήσει καθαρός», ανέφερε χαρακτηριστικά. Το έδαφος, ο εξοπλισμός, τα νέα φυτά και ολόκληρος ο χώρος πρέπει να είναι απαλλαγμένα από εστίες μόλυνσης και έντομα πριν ξεκινήσει η νέα καλλιέργεια.
Η εντομολόγος της BioInsecta στάθηκε και στη σημασία της ολοκληρωμένης διαχείρισης, επισημαίνοντας ότι η εποχή της αποκλειστικά χημικής καταπολέμησης έχει περάσει. Όπως είπε, οι συνεχείς ψεκασμοί δεν αποτελούν λύση, καθώς οδηγούν σε ανθεκτικότητες και πολλές φορές δεν φέρνουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Αντίθετα, οι παραγωγοί πρέπει να αξιοποιούν συνδυαστικά τα διαθέσιμα εργαλεία: ωφέλιμα έντομα, παγίδες, δίχτυα, σωστή υγιεινή του θερμοκηπίου, βιολογικά και, όπου χρειάζεται, επιλεγμένα χημικά σκευάσματα με βάση τις οδηγίες και την ετικέτα τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη χρήση φωτεινών παγίδων για την Tuta, καθώς, όπως εξήγησε, μπορούν να συλλάβουν τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά έντομα. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, καθώς κάθε θηλυκό μπορεί να γεννήσει περίπου 200 αυγά, γεγονός που εξηγεί γιατί οι πληθυσμοί της Tuta μπορούν να αυξηθούν απότομα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η κ. Νομικού επισήμανε ακόμη ότι η Κρήτη διαθέτει σημαντικό φυσικό δυναμικό ωφέλιμων εντόμων. Όπως ανέφερε, υπάρχουν περιοχές όπου ωφέλιμα έντομα, όπως το Nesidiocoris, εμφανίζονται φυσικά από το περιβάλλον και μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση εχθρών, εφόσον ο παραγωγός μάθει να τα αναγνωρίζει και να τα διαχειρίζεται σωστά.
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και σε άλλα έντομα που λειτουργούν ως φορείς ιώσεων, όπως οι αφίδες, οι αλευρώδεις και οι θρίπες. Η κ. Νομικού εξήγησε ότι στις ιώσεις δεν υπάρχουν «θεραπευτικά» μέσα όπως συμβαίνει με άλλες προσβολές, γι’ αυτό η πρόληψη είναι καθοριστική. Οι ανθεκτικές ποικιλίες, η καθαριότητα, η απολύμανση εργαλείων και η ενίσχυση της ευρωστίας των φυτών αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας.
Ειδική αναφορά έγινε και στον ιό της καστανής ρυτίδωσης της ντομάτας, ο οποίος μεταδίδεται μηχανικά, κυρίως μέσω εργατών, εργαλείων και επαφής με μολυσμένα φυτά. Η κ. Νομικού υπογράμμισε ότι οι παραγωγοί πρέπει να προσέχουν ποιος μπαίνει στο θερμοκήπιο, με ποια σειρά γίνονται οι εργασίες, αν απολυμαίνονται παπούτσια, γάντια και εργαλεία και αν απομακρύνονται άμεσα ύποπτα φυτά.
Σε ό,τι αφορά την κλιματική αλλαγή, σημείωσε ότι οι καλλιέργειες θα στρεσάρονται όλο και περισσότερο, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Κρήτη, όπου το ζήτημα του νερού είναι ήδη έντονο. Σε αυτές τις συνθήκες, ακόμη και μια μικρότερη προσβολή μπορεί να έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις στην παραγωγή, εφόσον τα φυτά είναι καταπονημένα.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία της βιοδιέγερσης και της ενίσχυσης της φυσικής αντοχής των φυτών, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στο στρες και στις προσβολές.
Κλείνοντας, η κ. Νομικού σημείωσε ότι σήμερα υπάρχουν πολλά εργαλεία στη διάθεση των παραγωγών, αρκεί να ενημερώνονται σωστά, να γνωρίζουν τα πραγματικά προβλήματα της καλλιέργειάς τους και να επιλέγουν το κατάλληλο πρόγραμμα διαχείρισης για το δικό τους θερμοκήπιο.
Όπως είπε, κάθε παραγωγός γνωρίζει καλύτερα από όλους την καλλιέργειά του, καθώς βρίσκεται καθημερινά μέσα στο θερμοκήπιο. Η παρατήρηση, η εμπειρία και η σωστή τεχνική καθοδήγηση μπορούν να οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματική και βιώσιμη φυτοπροστασία.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκπομπής «Ιεραπετρίτικη Γη» του Ηχώ 99,8, με την επιμέλεια και παρουσίαση της Μαρίας Τσαγκαράκη.
Υποστηριχτής της αγροτικής εκπομπής "Ιεραπετρίτικη Γη "είναι η εταιρεία sygenta
