Ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ στην πρεμιέρα της μοναδικής αγροτικής εκπομπής στο Λασίθι – Οι δυνατότητες των ανθεκτικών υποκειμένων, η σημασία της πρόληψης και ο Tomato fruit blotch virus, που μεταδίδεται με άκαρι
Με καλεσμένο τον Νίκο Κατή, ομότιμο καθηγητή Ιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, έκανε πρεμιέρα την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου η «Ιεραπετρίτικη Γη», η μοναδική αγροτική εκπομπή στο Λασίθι, στον Ηχώ 99,8, με την επιμέλεια και παρουσίαση της Μαρίας Τσαγκαράκη.
Στην έναρξη της νέας καλλιεργητικής περιόδου, ο καθηγητής αναφέρθηκε αναλυτικά στην εξέλιξη του προβλήματος της καστανής ρυτίδωσης στην τομάτα, στις δυνατότητες που προσφέρουν τα νέα υβρίδια και τα ανθεκτικά υποκείμενα, αλλά και σε έναν ακόμη ιό που έχει ήδη καταγραφεί στην Ιεράπετρα: τον Tomato fruit blotch virus (ToFBV), τα συμπτώματα του οποίου στους καρπούς μπορούν να συγχέονται με εκείνα της καστανής ρυτίδωσης.
Ο κ. Κατής εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία για τη διαχείριση της καστανής ρυτίδωσης. Όπως εξήγησε, οι παραγωγοί έχουν αποκτήσει εμπειρία, ενώ η αξιοποίηση ανεκτικών και ανθεκτικών υβριδίων δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την καλλιέργεια. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι το πρόβλημα εξακολουθεί να απαιτεί συστηματική παρακολούθηση και τήρηση των μέτρων προστασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον συνδυασμό ανθεκτικού υποκειμένου με ανεκτικό ή ανθεκτικό υβρίδιο. Σύμφωνα με τον καθηγητή, το ανθεκτικό υποκείμενο προσφέρει προστασία απέναντι στο μόλυσμα που παραμένει στο έδαφος από προηγούμενη καλλιέργεια. Εάν, όμως, το υπέργειο τμήμα του φυτού είναι ευπαθές, παραμένει εκτεθειμένο σε μολύνσεις που μπορούν να προκύψουν κατά τις καλλιεργητικές εργασίες. Συνεπώς, η επιλογή του υποκειμένου πρέπει να εξετάζεται μαζί με την επιλογή του υβριδίου και σε συνεργασία με τον γεωπόνο.
Ο ίδιος διευκρίνισε και τη σημασία της ανεκτικότητας: ένα ανεκτικό φυτό μπορεί να έχει μολυνθεί, αλλά να συνεχίζει να αναπτύσσεται και να παράγει εμπορεύσιμους καρπούς, με περιορισμένες απώλειες. Αυτό σημαίνει ότι η καλή εικόνα μιας καλλιέργειας δεν αποκλείει την παρουσία του ιού, ούτε την πιθανότητα τα μολυσμένα φυτά να αποτελούν πηγή μετάδοσης.
Στο ζήτημα της προετοιμασίας του θερμοκηπίου, ο κ. Κατής έδωσε έμφαση στην απομάκρυνση των φυτικών υπολειμμάτων, τα οποία μπορούν να διατηρούν σημαντικό φορτίο μολύσματος. Αναγνωρίζοντας τις πρακτικές δυσκολίες αυτής της διαδικασίας, τόνισε ότι αποτελεί βασικό μέρος της προστασίας της επόμενης καλλιέργειας. Σε περιπτώσεις σοβαρής προσβολής, πρότεινε να εξετάζεται, μαζί με τα υπόλοιπα μέτρα, και η αλλαγή καλλιέργειας, αναφέροντας χαρακτηριστικά το αγγούρι.
Επανέλαβε επίσης τη σημασία της υγιεινής των χεριών, των εργαλείων, των υποδομών και του εξοπλισμού, καθώς και της προσεκτικής οργάνωσης των εργασιών. Όπως επισήμανε, οι εργασίες σε προσβεβλημένα φυτά πρέπει να γίνονται τελευταίες, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος μεταφοράς του ιού στα υπόλοιπα φυτά. Ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι τα απολυμαντικά που χρησιμοποιούνται για εργαλεία και επιφάνειες δεν πρέπει να ψεκάζονται πάνω στα φυτά.
Για τους ενεργοποιητές άμυνας, ο καθηγητής ανέφερε ότι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στη διαχείριση της ασθένειας, με ιδιαίτερη σημασία στην έγκαιρη εφαρμογή τους, κοντά στην αρχή της καλλιέργειας. Δεν τους παρουσίασε ως θεραπεία μιας ήδη προχωρημένης προσβολής. Αναφέρθηκε ακόμη στην καταπόνηση από την αλατότητα του νερού και τις υψηλές θερμοκρασίες, εξηγώντας ότι μπορεί να επιβαρύνει την εικόνα μιας μολυσμένης καλλιέργειας.
Ο νέος ιός που μοιάζει με την καστανή ρυτίδωση
Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε η αναφορά στον Tomato fruit blotch virus, ο οποίος έχει εντοπιστεί τα προηγούμενα χρόνια και σε καλλιέργειες της Ιεράπετρας. Η παρουσία του στην περιοχή έχει αποτυπωθεί και σε επιστημονική δημοσίευση ερευνητών του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου.
Όπως εξήγησε ο κ. Κατής, η εικόνα των προσβεβλημένων καρπών μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση με την καστανή ρυτίδωση. Οι καρποί εμφανίζουν ανομοιόμορφη ωρίμανση, περιοχές που παραμένουν πράσινες ή κιτρινωπές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καστανές κηλίδες, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται η εμπορευσιμότητά τους. Αντίθετα, το φύλλωμα μπορεί να μην παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα.
Η βασική διαφορά αφορά τη μετάδοση.
Ο συγκεκριμένος ιός μεταδίδεται από το μικροσκοπικό άκαρι Aculops lycopersici. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, δεν έχει επιτευχθεί μετάδοσή του με μηχανικό τρόπο ή μέσω σπόρου, ενώ έχει επιβεβαιωθεί ο ρόλος του ακάρεως ως φορέα.
Ο καθηγητής συνέδεσε, επομένως, τη διαχείριση του προβλήματος με την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ακάρεως. Διευκρίνισε, πάντως, ότι δεν γνωρίζει τη σημερινή έκταση της διασποράς του ιού στην Ιεράπετρα. Πρότεινε να συνεχιστεί η ενημέρωση των παραγωγών με τον ειδικό εντομολόγο κ. Ροδιτάκη, ώστε να παρουσιαστούν αναλυτικά τα μέτρα αντιμετώπισης του φορέα.
Το κεντρικό μήνυμα της συνέντευξης ήταν η ανάγκη για συνεχή παρατήρηση της καλλιέργειας και άμεση επικοινωνία με τον γεωπόνο μόλις εντοπιστεί κάτι ασυνήθιστο. Η έγκαιρη διάγνωση και η προσεκτική διαχείριση των πρώτων προσβεβλημένων φυτών μπορούν, όπως τόνισε, να περιορίσουν την εξάπλωση και τις απώλειες.
Η «Ιεραπετρίτικη Γη» μεταδίδεται κάθε Πέμπτη ζωντανά στον Ηχώ 99,8 και κάθε Σάββατο σε επανάληψη. Μπορείτε επίσης να παρακολουθείτε τις συνεντεύξεις στο κανάλι «Ηχώ Νέα» στο YouTube και στη σελίδα «Ιεραπετρίτικη Γη» στο Facebook.
