Τομάτα: Νέα εργαλεία απέναντι στην καστανή ρυτίδωση

Στο στούντιο του Ηχώ 99,8 βρέθηκαν ο Γιώργος Κοντοσφύρης, Σύμβουλος Διοίκησης στο Τμήμα Κηπευτικών, και η Ουρανία Παπαδοπούλου, υπεύθυνη τεχνικής υποστήριξης κηπευτικών της εταιρείας BIOS Agrosystems, με αφορμή την έναρξη της προετοιμασίας για τη νέα κύρια καλλιέργεια των κηπευτικών.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη δύσκολη καλλιέργεια της τομάτας, η οποία τα τελευταία χρόνια δοκιμάζεται έντονα από την καστανή ρυτίδωση, έναν ιό που έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες στην Κρήτη, αλλά και ευρύτερα στη Μεσόγειο.

Η καστανή ρυτίδωση και οι νέες λύσεις

Ο κ. Κοντοσφύρης ανέφερε ότι τα τελευταία έξι με επτά χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την κατανόηση και τη διαχείριση της καστανής ρυτίδωσης. Όπως είπε, από την αρχή έγινε προσπάθεια να αναγνωριστούν τα συμπτώματα της ασθένειας, καθώς πολλές φορές συγχέονται με άλλες περιπτώσεις, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκαν πρωτόκολλα φυτοϋγείας για όλη την αλυσίδα: εταιρείες σπόρων, φυτώρια, παραγωγούς και γεωπόνους.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα νέα ανεκτικά υποκείμενα, τα οποία αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο για τον παραγωγό. Όπως εξήγησε ο κ. Κοντοσφύρης, η ρίζα φαίνεται πλέον ότι παίζει πολύ πιο κρίσιμο ρόλο απ’ όσο θεωρούνταν στο παρελθόν, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως «φραγμός» στον ιό, περιορίζοντας το ιικό φορτίο που ανεβαίνει προς το υπόλοιπο φυτό.

Ο ρόλος του εμβολιασμένου φυτού

Η κ. Παπαδοπούλου ανέφερε ότι έχουν ήδη γίνει δοκιμές σε καλλιέργειες στην περιοχή της Ιεράπετρας, όπου χρησιμοποιήθηκαν ανεκτικά υποκείμενα και συγκρίθηκαν με εμπορικά υποκείμενα χωρίς αντίστοιχη ανοχή. Όπως σημείωσε, τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικές διαφορές τόσο στην ποιότητα του καρπού όσο και στην ανταπόκριση του φυτού στην ίωση.

Σύμφωνα με την ίδια, το ζητούμενο για τον παραγωγό είναι να μπορέσει, με τα ίδια δεδομένα, να πετύχει μεγαλύτερη παραγωγή, καλύτερη ποιότητα καρπού, περισσότερα εμπορεύσιμα κιλά και καλύτερο κλείσιμο της καλλιέργειας. Ο συνδυασμός ανεκτικού υποκειμένου με ανεκτικό υβρίδιο μπορεί να δώσει καλύτερη αφετηρία στην καλλιέργεια και να μειώσει σημαντικά το ρίσκο.

Δεν καταπολεμάται ο ιός, περιορίζεται το ρίσκο

Οι δύο ομιλητές ξεκαθάρισαν ότι τα νέα υποκείμενα και υβρίδια δεν σημαίνουν ότι ο ιός εξαφανίζεται ή ότι ο παραγωγός μπορεί να χαλαρώσει τα μέτρα προστασίας. Αντίθετα, όπως τονίστηκε, πρόκειται για εργαλεία που βοηθούν το φυτό να ανταποκριθεί καλύτερα και να ολοκληρώσει την καλλιέργεια με λιγότερες απώλειες.

Ο κ. Κοντοσφύρης εξήγησε ότι ο ιός μπορεί να μολύνει το φυτό τόσο από το υπέργειο μέρος, μέσω χεριών, εργαλείων και χειρισμών, όσο και από τη ρίζα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υπολείμματα προηγούμενων καλλιεργειών στο έδαφος. Γι’ αυτό, όπως είπε, η ρίζα είναι καθοριστική, καθώς εκεί ο ιός μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στο φυτό.

Tα μέτρα φυτοϋγείας παραμένουν απαραίτητα

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη τήρησης των μέτρων φυτοϋγείας μέσα στο θερμοκήπιο. Απολύμανση εργαλείων, καθαρισμός χώρου μετά το τέλος της καλλιέργειας, έλεγχος τελάρων, περιορισμός της μεταφοράς μολυσματικού υλικού και προσοχή στις μετακινήσεις εργατών και μηχανημάτων παραμένουν βασικά στοιχεία για τη μείωση του ιικού φορτίου.

Όπως επισημάνθηκε, ακόμη και τα τρακτέρ ή άλλα μηχανήματα που μετακινούνται από χωράφι σε χωράφι μπορούν να μεταφέρουν παθογόνα, εφόσον δεν απολυμαίνονται σωστά. Παράλληλα, τονίστηκε ότι δεν πρέπει να γίνονται πρόχειρες εφαρμογές απολυμαντικών χωρίς την καθοδήγηση ειδικού γεωπόνου.

Εξατομικευμένες λύσεις για κάθε παραγωγό

Στο ερώτημα ποιος είναι ο καλύτερος συνδυασμός ποικιλίας και υποκειμένου, οι εκπρόσωποι της BIOS Agrosystems υπογράμμισαν ότι δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Κάθε παραγωγός πρέπει να λαμβάνει υπόψη το χωράφι του, το θερμοκήπιό του, την περιοχή, το νερό, τη διάρκεια της καλλιέργειας, τον τρόπο που δουλεύει, αλλά και τις απαιτήσεις του εμπόρου με τον οποίο συνεργάζεται.

Όπως τονίστηκε, η επιλογή πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τον γεωπόνο, το φυτώριο και τον εμπορικό συνεργάτη, ώστε να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο πλάνο πριν από τη φύτευση.

Θερμικό στρες, αλατότητα και κακό νερό

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στα προβλήματα που προκαλούν οι υψηλές θερμοκρασίες, οι μεγάλες διακυμάνσεις και η αλατότητα του νερού. Η κ. Παπαδοπούλου σημείωσε ότι τα νέα γενετικά υλικά μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα σε συνθήκες αλατότητας και αβιοτικού στρες, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι ο παραγωγός δεν πρέπει να συνεχίσει να προστατεύει την καλλιέργειά του.

Όπως ανέφερε, το κακό νερό αποτέλεσε φέτος έναν ιδιαίτερα δύσκολο παράγοντα για πολλές καλλιέργειες, ενώ οι γεωπόνοι της περιοχής έχουν σημαντικό ρόλο στην καθοδήγηση των παραγωγών μέσα από σωστή θρέψη, ποτίσματα και διαχείριση του εδάφους.

Η σημασία της ρίζας και της σωστής θρέψης

Η ρίζα χαρακτηρίστηκε ως βασικό σημείο για τη στήριξη της καλλιέργειας. Ένα ισχυρό ριζικό σύστημα βοηθά το φυτό να ανταποκριθεί καλύτερα όχι μόνο στην καστανή ρυτίδωση, αλλά και σε άλλους παράγοντες πίεσης, όπως το αλατούχο νερό και οι υψηλές θερμοκρασίες.

Οι ομιλητές απέφυγαν να δώσουν γενικές οδηγίες για τη θρέψη, τονίζοντας ότι κάθε χωράφι είναι διαφορετική περίπτωση και απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση. Όπως είπαν, η ανάλυση εδάφους και νερού, σε συνεργασία με τον γεωπόνο, είναι απαραίτητη πριν ληφθούν αποφάσεις.

Κλιματική κρίση και νερό

Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης έγινε αναφορά στην κλιματική κρίση, στο αυξημένο κόστος παραγωγής και στο πρόβλημα του νερού. Ο κ. Κοντοσφύρης χαρακτήρισε το νερό ως το «αίμα» της παραγωγής, τονίζοντας ότι η διαχείρισή του θα είναι το μεγαλύτερο ζήτημα τα επόμενα χρόνια.

Όπως ανέφερε, οι παραγωγοί πρέπει να αναζητήσουν τρόπους εξοικονόμησης, συλλογής και σωστής χρήσης του νερού, ενώ και οι φορείς οφείλουν να κινηθούν πιο οργανωμένα για την αποταμίευση και αξιοποίησή του.

Η Ιεράπετρα έχει δυναμική

Κλείνοντας, η κ. Παπαδοπούλου υπογράμμισε ότι η Ιεράπετρα είναι μια δυναμική παραγωγική κοινότητα, που δεν σταματά να ψάχνει, να ενημερώνεται και να αναζητά λύσεις. Όπως είπε, το έντονο ενδιαφέρον των παραγωγών, ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι, δείχνει ότι η νέα καλλιεργητική χρονιά προετοιμάζεται με αγωνία, αλλά και με διάθεση για καλύτερες αποφάσεις.

Οι δύο εκπρόσωποι της BIOS Agrosystems τόνισαν ότι η αντιμετώπιση της καστανής ρυτίδωσης και των νέων προκλήσεων δεν μπορεί να γίνει μεμονωμένα. Χρειάζεται συνεργασία παραγωγών, γεωπόνων, φυτωρίων, εταιρειών, εμπόρων και φορέων, ώστε η καλλιέργεια της ντομάτας να συνεχίσει να έχει προοπτική στην Ιεράπετρα.