Στην εκπομπή «Διάλογοι στον 21ο αιώνα» με τον Μανώλη Κουφάκη, ο φυσικός–τενόρος και συγγραφέας μιλά για την πολιτιστική πορεία του, την ανάγκη Δημοτικού Ωδείου, το Μουσικό Σχολείο Λασιθίου και την πρόταση καθιέρωσης τοπικής εορτής για την Απελευθέρωση της Ιεράπετρας.
Τελευταία Παρασκευή του Ιανουαρίου, με τη συμβολική φόρτιση της εορτής των Τριών Ιεραρχών, η εκπομπή «Διάλογοι στον 21ο αιώνα» άνοιξε ένα παράθυρο στην τοπική μνήμη και στον πολιτισμό της Ιεράπετρας, φιλοξενώντας έναν άνθρωπο που συνδέει οργανικά την επιστήμη με την τέχνη και την ιστορική έρευνα με την κοινωνική προσφορά: τον Γιώργο Ψαρουδάκη.
Ακούστε παρακάτω το Α μέρος της συνέντευξης:
Καταγόμενος από το Κάτω Χωριό, «γέννημα-θρέμμα» –όπως υπογράμμισε ο ίδιος– με οικογενειακές ρίζες που δένουν Κάτω Χωριό και Καπίστρι, ο κ. Ψαρουδάκης ξεκίνησε τη συζήτηση από τον τόπο. Θύμισε τη δύναμη που είχαν κάποτε τα χωριά του συμπλέγματος –Κάτω Χωριό, Πάνω Χωριό, Επισκοπή και Θρύπτη/Παπαδιανά– και τη βαθιά τους σχέση με τον εύφορο κάμπο της Ιεράπετρας. Εικόνες από πλατείες, καφενεία, παλιά σπίτια με αυλές και «αρχιτεκτονική καλοσύνη» ανέδειξαν αυτό που οι παλαιότεροι γνωρίζουν καλά: ένα χωριό που «έζησε καλές εποχές» και κράτησε ζωντανή την κοινωνική του ταυτότητα μέσα από τους ανθρώπους του.
Ακούστε παρακάτω το Β μέρος της συνέντευξης:
Με αφορμή την ημέρα των Γραμμάτων, ο καλεσμένος στάθηκε με σεβασμό στους δασκάλους που σφράγισαν γενιές, θυμίζοντας ονόματα και διαδρομές που ανήκουν στη συλλογική ιστορία της περιοχής. Για τον ίδιο, η Παιδεία δεν είναι απλή ανάμνηση· είναι η βάση πάνω στην οποία στήθηκε η προσωπική του πορεία, μια πορεία που συνδυάζει φυσική επιστήμη και μουσική παιδεία σε υψηλό επίπεδο.
Ο Γιώργος Ψαρουδάκης αυτοσυστήθηκε με μια φράση που συνοψίζει πολλά: «φυσικός–μουσικός». Απόφοιτος του Πανεπιστημίου Αθηνών, με σπουδές στο Ωδείο Αθηνών, περιέγραψε τη μουσική ως έναν χώρο απαιτητικό, όπου «αν δεν είσαι καλός, δεν προχωρείς». Μίλησε για το τι σημαίνει τενόρος, για τη φωνητική εκπαίδευση και για το πώς η τέχνη της μουσικής δεν είναι ερασιτεχνική απασχόληση, αλλά διαρκής άσκηση, χρόνος και κόστος. Η μουσική, είπε, έχει ανταγωνισμό – με την καλή έννοια: σε ωθεί να γίνεσαι καλύτερος.
Σημαντικό κομμάτι της κουβέντας ήταν η σχέση του με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και την ίδρυση/οργάνωση μουσικού πυρήνα πολιτισμού στο ίδρυμα, με τη στήριξη ανθρώπων-κλειδιά της εποχής. Η αναφορά του στη χορωδιακή και πολιτιστική δουλειά εκείνων των χρόνων έφερε στη συζήτηση και το ευρύτερο πολιτιστικό οικοσύστημα της Κρήτης, με συνεργασίες, παραγωγές και προσωπικότητες που άφησαν αποτύπωμα.
Ωστόσο, ο κ. Ψαρουδάκης δεν στάθηκε μόνο στη διαδρομή. Έφερε στο τραπέζι και μια καθαρή αγωνία για το σήμερα της Ιεράπετρας: τις υποδομές μουσικής παιδείας. Με αιχμή το Μουσικό Σχολείο Λασιθίου –το οποίο χαρακτήρισε «στολίδι» για τον Δήμο Ιεράπετρας– εξήγησε πως το σχολείο προσφέρει ουσιαστική καλλιτεχνική παιδεία, αλλά δεν απονέμει πτυχία: αυτά είναι αρμοδιότητα των ωδείων. Και εδώ ακριβώς εντοπίζει ένα κρίσιμο κενό: την ανάγκη δημιουργίας Δημοτικού Ωδείου Ιεράπετρας, με θεσμική θωράκιση και λειτουργικό πλαίσιο που να επιτρέπει αξιοπρεπείς αμοιβές και σταθερότητα. Άσκησε κριτική στο ισχύον σχήμα «Κέντρου Μουσικών Σπουδών», σημειώνοντας πως με αμοιβές τύπου «5 ευρώ την ώρα» δεν μπορεί να σταθεί σοβαρά ούτε ο εκπαιδευτικός ούτε η ίδια η δομή. Η θέση του ήταν καθαρή: η μουσική παιδεία δεν χτίζεται με πρόχειρα υποκατάστατα, αλλά με θεσμούς που αντέχουν στον χρόνο.
.jpg?w=1200)
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής , ο λόγος πέρασε στον συγγραφέα. Ο Γιώργος Ψαρουδάκης ερευνητής ,που δουλεύει «με πηγές και ντοκουμέντα», επιμένοντας ότι γράφει πρώτα για να φωτιστεί ο ίδιος και μετά για να φωτιστεί η κοινωνία. Αναφέρθηκε στα βιβλία του για τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της Ιεράπετρας –ένα έργο που χαρακτηρίζει «ντοκουμέντο» και για το οποίο εξέφρασε την ανάγκη επανέκδοσης– αλλά και στο βιβλίο του για το σύμπλεγμα των χωριών του, βασισμένο σε αρχειακό υλικό, κοινοτικά έγγραφα και ενοριακές καταγραφές.
Κορυφαία στιγμή της συζήτησης ήταν η ιστορική αναφορά στην επανάσταση του 1897 και στο βιβλίο του «Η μάχη της Ιεράπετρας στην επανάσταση του 1897 και η απελευθέρωση». Περιέγραψε το «κλειστό» πρόσωπο της παλιάς, περιτειχισμένης πόλης, τις πύλες που έκλειναν, τον «Καλέ», αλλά και τα γεγονότα της εποχής, με ιδιαίτερη μνεία στις πηγές και στα φωτογραφικά ντοκουμέντα.
Τέλος, στάθηκε και στη συζήτηση του Δημοτικού Συμβουλίου για την καθιέρωση τοπικής εορτής/αργίας για την απελευθέρωση της Ιεράπετρας, επισημαίνοντας τη σημασία της ιστορικής αυτογνωσίας – ιδιαίτερα για τα παιδιά. Για τον κ. Ψαρουδάκη, τέτοιες ημερομηνίες δεν είναι «τυπικές». Είναι ένας τρόπος να κρατηθεί η κοινότητα δεμένη με τις ρίζες της, με την ιστορία της και με την αξιοπρέπεια των αγώνων της.
Μια εκπομπή που ξεκίνησε από το Κάτω Χωριό, πέρασε από τις σκηνές της μουσικής, έφτασε στα αρχεία και κατέληξε στη σύγχρονη ανάγκη για θεσμούς πολιτισμού στην Ιεράπετρα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό μήνυμα: ότι η μνήμη και η δημιουργία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να σταθεί ένας τόπος όρθιος – με παιδεία, πολιτισμό και αυτοσεβασμό.
