Παρέμβαση στη Βουλή για την επαγγελματική ασφάλιση, τις συντάξεις χηρείας και τους εργαζομένους στα «σπιτάκια ανακύκλωσης» – «Ο δεύτερος πυλώνας δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δημόσια κοινωνική ασφάλιση»
Την ανάγκη η επαγγελματική ασφάλιση να λειτουργεί πραγματικά ως συμπληρωματικός πυλώνας κοινωνικής προστασίας και όχι ως υποκατάστατο της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης, ανέδειξε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά την ομιλία της στην Ολομέλεια της Βουλής επί του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την «Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης».
Η Κατερίνα Σπυριδάκη αναγνώρισε ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει παρεμβάσεις προς τη σωστή κατεύθυνση, υπογράμμισε όμως ότι αρκετές από αυτές αποτελούν στην πραγματικότητα καθυστερημένη αναθεώρηση επιλογών της ίδιας της Κυβέρνησης, οι οποίες είχαν ήδη επισημανθεί από το ΠΑΣΟΚ. Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο το ουσιαστικό κοινωνικό ερώτημα που, όπως τόνισε, δεν απαντά το νομοσχέδιο: κατά πόσο ο σημερινός εργαζόμενος, ο αυτοαπασχολούμενος και το νοικοκυριό μεσαίου εισοδήματος διαθέτουν πραγματικά το εισόδημα που απαιτείται για συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση.
Ξεκινώντας την τοποθέτησή της, η Βουλευτής έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη βία κατά των γυναικών υπό το φως των τελευταίων γεγονότων, τονίζοντας ότι η πολιτική ευθύνη δεν μπορεί να περιορίζεται στην εκ των υστέρων καταδίκη κάθε νέας γυναικοκτονίας.
«Δεν αρκεί να καταδικάζουμε τις γυναικοκτονίες κάθε φορά που ένα περιστατικό θα συμβεί, κάθε φορά που μία γυναίκα χάνει τη ζωή της, γιατί αυτή καθαυτή η πράξη δεν αλλάζει το αποτέλεσμα. Ούτε τη φέρνει πίσω, ούτε προστατεύει την επόμενη. Η πολιτική οφείλει να προλαμβάνει, να προστατεύει και να λογοδοτεί. Και εμείς οι γυναίκες που έχουμε επιλέξει να βρισκόμαστε στην πολιτική έχουμε μία καθαρή ευθύνη. Να μην συμβιβαστούμε ποτέ με μία κοινωνία όπου ο φόβος θα είναι η ζωή της γυναίκας, της κάθε γυναίκας.»
Η επαγγελματική ασφάλιση δεν μπορεί να γίνει άλλοθι για την αποδυνάμωση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης
Μπαίνοντας στην ουσία του νομοσχεδίου, η Κατερίνα Σπυριδάκη υπενθύμισε ότι ο δεύτερος πυλώνας κοινωνικής ασφάλισης εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, πάνω σε μία σαφή πολιτική και κοινωνική αρχή: ότι η επαγγελματική ασφάλιση είναι συμπληρωματική προς το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα.
Όπως υπογράμμισε: «Η επαγγελματική ασφάλιση αποτελεί συμπληρωματικό θεσμό κοινωνικής προστασίας. Δεν υποκαθιστά τη δημόσια κοινωνική ασφάλιση και πολύ περισσότερο δεν μπορεί να λειτουργεί ως έμμεσο άλλοθι για την αποδυνάμωση του πρώτου πυλώνα.»
Στο πλαίσιο αυτό, η Βουλευτής αναγνώρισε ότι το νομοσχέδιο περιέχει θετικές διορθώσεις, επισήμανε όμως ότι μόλις δυόμισι χρόνια μετά τον ν. 5078/2023 η ίδια η Κυβέρνηση επιστρέφει σε ζητήματα όπως η φορητότητα, τα εργοδοτικά σχήματα, η θεσμική ασυμμετρία μεταξύ Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και ομαδικών ασφαλιστικών προγραμμάτων, καθώς και τα φορολογικά αντικίνητρα.
Πρόκειται, όπως ανέφερε, για ζητήματα στα οποία το ΠΑΣΟΚ είχε ήδη ασκήσει συγκεκριμένη κριτική.
«Για τον πολίτη δεν έχει ιδιαίτερη σημασία ποιος δικαιώθηκε. Έχει, βέβαια, ιδιαίτερη σημασία να ξέρει ότι όλα όσα έχει ανάγκη και το ΠΑΣΟΚ τα λέει σήμερα, η Κυβέρνηση τα φέρνει καθυστερημένα.»
Η Κατερίνα Σπυριδάκη επισήμανε ότι η κυβερνητική μεταστροφή μπορεί να είναι θετική όταν οδηγεί σε διορθώσεις, δεν παύει όμως να αποτελεί και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων ποιότητας της νομοθέτησης, όταν μόλις λίγα χρόνια μετά την ψήφιση ενός πλαισίου η Κυβέρνηση αναγκάζεται να επιστρέψει στις ίδιες ακριβώς ρυθμίσεις.
«Ο δεύτερος πυλώνας δεν λειτουργεί αυτοτελώς»
Η Βουλευτής έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης τη σχέση ανάμεσα στον πρώτο και τον δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης.
Όπως τόνισε, δεν μπορεί να αναπτυχθεί μαζικά κουλτούρα συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης εάν προηγουμένως ο ασφαλισμένος δεν εμπιστεύεται το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα και δεν βλέπει σαφή σχέση ανάμεσα στις εισφορές που καταβάλλει και στις παροχές που θα λάβει στο μέλλον.
Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις μη μισθωτούς παραμένουν στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία και έθεσε το ερώτημα εάν αυτό συμβαίνει αποκλειστικά λόγω της χαμηλότερης εισφοράς ή επειδή ο ασφαλισμένος δεν είναι πεπεισμένος ότι μία μεγαλύτερη σημερινή επιβάρυνση θα οδηγήσει σε ουσιαστικά καλύτερη σύνταξη αύριο.
«Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα της ανταποδοτικότητας. Και αν αυτή η σχέση δεν είναι σαφής και πειστική στον πρώτο πυλώνα, είναι δύσκολο να θεωρήσουμε ότι αρκεί η θεσμική βελτίωση του δεύτερου για μαζική κουλτούρα συμπληρωματικής ασφάλισης.»
«Ποιος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να αποταμιεύσει;»
Η Κατερίνα Σπυριδάκη αναγνώρισε ότι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης εμφανίζουν αναπτυξιακή δυναμική, υπογράμμισε όμως ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να ξεκινά από εξαιρετικά χαμηλή βάση σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ.
Το κρίσιμο ζήτημα, σημείωσε, δεν μπορεί να περιορίζεται στο μέγεθος των Ταμείων ή στην αύξηση του ενεργητικού τους. Πριν από όλα πρέπει να απαντηθεί ένα κοινωνικό ερώτημα:
«Το ζήτημα δεν είναι μόνον αν τα Ταμεία μεγαλώνουν, διότι προηγείται ένα πολύ πιο σημαντικό ερώτημα: Ποιος έχει τη δυνατότητα να αποταμιεύσει; Έχει ο μισθωτός σε μία μικρή επιχείρηση; Ο αυτοαπασχολούμενος; Ο άνθρωπος του μεσαίου εισοδήματος;»
Η Βουλευτής συνέδεσε ευθέως την επαγγελματική ασφάλιση με την καθημερινή οικονομική πραγματικότητα των νοικοκυριών, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται πλέον στη στέγαση, στις βασικές ανάγκες και στις ιδιωτικές δαπάνες υγείας.
Όπως προειδοποίησε: «Αν ο δεύτερος πυλώνας αναπτυχθεί κυρίως μεταξύ εκείνων που διαθέτουν ήδη σημαντική αποταμιευτική δυνατότητα, μπορεί να έχουμε δημιουργήσει έναν αποτελεσματικό χρηματοοικονομικό θεσμό, αλλά δεν έχουμε επιτύχει τη διεύρυνση της κοινωνικής προστασίας.»
Στο ίδιο πλαίσιο, ανέδειξε και τη σημασία της ισχυρής εποπτείας, καθώς η δημιουργία περισσότερων και πιο σύνθετων ασφαλιστικών σχημάτων μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές, αυξάνει όμως ταυτόχρονα τις απαιτήσεις για ουσιαστικό έλεγχο και επαρκή στελέχωση των εποπτικών μηχανισμών.
Συντάξεις χηρείας: «Η ορθή αλλαγή μιας θέσης δεν αποτελεί αναδρομικά απόδειξη συνέπειας»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Κατερίνα Σπυριδάκη στις πρόσφατες ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού για την κατάργηση των περικοπών στις συντάξεις χηρείας και την καταβολή αυξημένων ποσών σε οκτώμισι χιλιάδες δικαιούχους.
Υπενθύμισε ότι το ΠΑΣΟΚ είχε ήδη αναδείξει το ζήτημα, ενώ η Κυβέρνηση είχε στο παρελθόν υπερασπιστεί τις σχετικές ρυθμίσεις και είχε εκδώσει την εγκύκλιο Τσακλόγλου.
Όπως τόνισε, είναι θετικό ότι σήμερα διορθώνεται μία αδικία, όμως: «Καλώς πράττει, αλλά η ορθή μεταβολή μιας θέσης δεν μπορεί να μετατραπεί αναδρομικά σε απόδειξη συνέπειας.»
Παράλληλα, επισήμανε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κατηγορίες πολιτών για τις οποίες η αδικία δεν έχει αποκατασταθεί, ιδίως περιπτώσεις πριν από τον Μάιο του 2016, όπου οι παροχές παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους επιζώντες συζύγους που, κατά τον χρόνο του θανάτου, ήταν εν ενεργεία δημόσιοι υπάλληλοι και βρέθηκαν αντιμέτωποι με δυσμενείς επιλογές τόσο ως προς τη σύνταξη λόγω θανάτου όσο και ως προς την ασφαλιστική αξιοποίηση της δικής τους υπηρεσίας.
«Μπορούμε, λοιπόν, σήμερα να λέμε ότι αποκαθίσταται μία αδικία, όταν ταυτόχρονα αφήνουμε όλους αυτούς τους ανθρώπους εγκλωβισμένους στις συνέπειες ενός παλαιότερου καθεστώτος;»
Η Βουλευτής υπενθύμισε, ακόμη, ότι οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για το ΕΚΑΣ, τα ποσοστά αναπλήρωσης, τις επικουρικές συντάξεις, τη 13η σύνταξη και τις συντάξεις αναπηρίας είναι ήδη κατατεθειμένες, σημειώνοντας ότι σε αυτά τα ζητήματα θα κριθεί το πραγματικό εύρος οποιασδήποτε κυβερνητικής μεταστροφής στην ασφαλιστική πολιτική.
Εργαζόμενοι στα «σπιτάκια ανακύκλωσης»: «Το κόστος θα το πληρώσει ξανά εκείνος που δεν αποφάσισε τίποτα»
Συνδέοντας τη συζήτηση για την κοινωνική ασφάλιση με την ίδια την ασφάλεια της εργασίας, η Κατερίνα Σπυριδάκη έφερε στην Ολομέλεια το ζήτημα των εργαζομένων στα «σπιτάκια ανακύκλωσης», το οποίο έχει ανακύψει στο Λασίθι και ευρύτερα στην Κρήτη.
Όπως ανέφερε, μετά τη λήξη της σύμβασης μεταξύ ΤΕΧΑΝ και ΕΣΔΑΚ, οι εργαζόμενοι έχουν καταγγείλει πληρωμές έναντι, αναγκαστικές άδειες, μετακινήσεις και πιέσεις προς παραίτηση, ενώ πλέον βρίσκονται αντιμέτωποι και με το ενδεχόμενο διαθεσιμότητας.
«Δηλαδή, άλλη μία φορά το κόστος της διαδικασίας θα το πληρώσει εκείνος ο οποίος δεν έχει καμία ανάμειξη στις αποφάσεις: ο εργαζόμενος.»
Η Βουλευτής ζήτησε από την Υπουργό Εργασίας συγκεκριμένη τοποθέτηση για την τύχη των εργαζομένων, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε συζήτηση για ένα δικαιότερο και αποτελεσματικότερο ασφαλιστικό σύστημα χάνει το νόημά της εάν δεν ξεκινά από την ποιότητα, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια της ίδιας της εργασίας.
«Οι απαντήσεις βρίσκονται κυρίως σε όσα μένουν έξω από το νομοσχέδιο»
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η Κατερίνα Σπυριδάκη υπογράμμισε ότι η πραγματική αξιολόγηση της ασφαλιστικής πολιτικής δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιμέρους τεχνικές βελτιώσεις του δεύτερου πυλώνα.
Το κρίσιμο είναι εάν υπάρχει μία ενιαία αντίληψη κοινωνικής ασφάλειας, που να συνδέει τη δημόσια και τη συμπληρωματική ασφάλιση με την ανταποδοτικότητα, την πραγματική δυνατότητα αποταμίευσης, την ισχυρή εποπτεία και την ασφάλεια της εργασίας.
«Αυτά είναι τα σημαντικά ζητήματα και αυτήν την απάντηση δεν θα τη δώσουν οι ρυθμίσεις του σημερινού νομοσχεδίου, αλλά κυρίως όσα μένουν έξω από αυτό το νομοσχέδιο και εμείς έχουμε επισημάνει.»
