Καλεσμένος στους «Διαλόγους στον 21ο Αιώνα» με τον Μανόλη Κουφάκη, ο λαογράφος και συγγραφέας εξηγεί τη μέθοδο των Δριμών και πώς μέσα από τα σημάδια της φύσης επιχειρείται η πρόγνωση του καιρού για ολόκληρο τον χρόνο
Στην εκπομπή «Διάλογοι στον 21ο Αιώνα» με τον Μανόλη Κουφάκη φιλοξενήθηκε ο συνταξιούχος φιλόλογος, συγγραφέας, λαογράφος και ερευνητής Μιχάλης Γεροντής, σε μια συζήτηση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική παράδοση, τη λαογραφία και κυρίως για τις περίφημες Δρίμες, με τις οποίες έχει ταυτιστεί εδώ και δεκαετίες.
Ακούστε παρακάτω το Α μέρος της εκπομπής:
Ο κ. Γεροντής, με καταγωγή από την Πρίνα και βαθιά σχέση με την ιστορία, την εκπαίδευση και την καταγραφή της λαϊκής μνήμης, μίλησε αρχικά για τα παιδικά του χρόνια, τη διαδρομή του ως εκπαιδευτικός και τη μεγάλη του αγάπη για τη λαογραφική έρευνα. Αναφέρθηκε στις καταγραφές που έκανε επί σειρά ετών σε χωριά της περιοχής, σε μαρτυρίες ηλικιωμένων ανθρώπων, σε τραγούδια, ήθη, έθιμα και πολύτιμα στοιχεία της προφορικής παράδοσης, υπογραμμίζοντας πως αν αυτά δεν αποτυπωθούν στο χαρτί, χάνονται μαζί με τους ανθρώπους που τα κουβαλούν.
Ακούστε παρακάτω το Β μέρος της εκπομπής:
Ξεχωριστό βάρος στη συνέντευξη είχε η ενότητα για τις Δρίμες, το πεδίο για το οποίο ο κ. Γεροντής είναι ευρύτερα γνωστός, όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Όπως εξήγησε, πρόκειται για έναν πανάρχαιο τρόπο πρόγνωσης του καιρού σε ετήσια βάση, μια μέθοδο που στηρίζεται στην παρατήρηση της φύσης και στη σοφία των παλαιότερων γενεών. Ο ίδιος ασχολείται συστηματικά με τις Δρίμες εδώ και 41 χρόνια, αξιοποιώντας γνώσεις που παρέλαβε από ηλικιωμένες γυναίκες, βοσκούς, καλλιεργητές και ανθρώπους της υπαίθρου, τις οποίες στη συνέχεια εμπλούτισε με τη δική του έρευνα.
Όπως είπε, οι Δρίμες βασίζονται κυρίως στις πρώτες έξι και στις τελευταίες έξι ημέρες του Αυγούστου. Μέσα από αυτές τις δώδεκα ημέρες επιχειρείται η πρόβλεψη για τους επόμενους δώδεκα μήνες. Ο κ. Γεροντής εξήγησε ότι η μέθοδός του δεν στηρίζεται σε ένα μόνο στοιχείο, αλλά σε ένα ευρύ πλέγμα παρατηρήσεων που φτάνει περίπου τα 150 διαφορετικά σημάδια. Αυτά αφορούν τη συμπεριφορά ζώων, την εικόνα της θάλασσας, την κίνηση των ψαριών, τη θερμοκρασία, τα σύννεφα, τη στάση των φυτών, την πορεία δέντρων όπως η αχλαδιά και η αμυγδαλιά, ακόμη και μικρές μεταβολές που ένας απλός παρατηρητής ίσως δεν θα πρόσεχε.
Με ιδιαίτερη έμφαση περιέγραψε ότι για να καταλήξει στην πρόβλεψη χρειάζεται ησυχία, απομόνωση και μεγάλη προσοχή, ώστε να συνδυάσει όλα τα σημάδια και να εξαγάγει συμπέρασμα. Ανέφερε μάλιστα πως έχει διαμορφώσει το δικό του σύστημα, χωρίζοντας κάθε ημέρα των Δριμών σε τρία οκτάωρα, με κάθε τμήμα να αντιστοιχεί σε ένα δεκαήμερο του μήνα που προβλέπεται. Πρόκειται, όπως είπε, για μια μακροπρόθεσμη λαϊκή μετεωρολογική προσέγγιση, η οποία δεν έχει σχέση με τα σύγχρονα επιστημονικά εργαλεία, αλλά βασίζεται αποκλειστικά στην εμπειρία, στη μνήμη και στη διαρκή επαφή με τη φύση.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο κ. Γεροντής μίλησε και για τις φετινές του εκτιμήσεις, εξηγώντας πως ο καιρός των επόμενων μηνών έχει ήδη “φανεί” μέσα από τις παρατηρήσεις του Αυγούστου. Υποστήριξε ότι ο χειμώνας δεν έχει ακόμη αποχωρήσει πλήρως, καθώς, με βάση τη λογική του παλιού ημερολογίου και τις ενδείξεις που ο ίδιος παρακολουθεί, υπάρχουν ακόμη ανοιξιάτικες βροχές και μεταβολές μπροστά. Αναφέρθηκε σε περιόδους ανομβρίας, σε πιθανές βροχές την άνοιξη, αλλά και στην έλευση της ζέστης αργότερα, μέσα από τη δική του ερμηνεία των φυσικών σημάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και οι αναφορές του στη συμπεριφορά των ζώων και των φυτών ως “προειδοποιητικά μηνύματα” της φύσης. Ο ίδιος επέμεινε ότι η φύση δεν έχει σταματήσει να μιλά στον άνθρωπο, αρκεί εκείνος να γνωρίζει να την παρατηρεί. Για τον κ. Γεροντή, οι Δρίμες δεν είναι απλώς ένα παλιό λαϊκό έθιμο ή μια γραφική συνήθεια του παρελθόντος, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της λαϊκής σοφίας, στενά δεμένο με τον κύκλο της γης, την αγροτική εμπειρία και τη διαχρονική σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος.
Μέσα από τη συνολική του τοποθέτηση στους «Διαλόγους στον 21ο Αιώνα», ο Μιχάλης Γεροντής ανέδειξε για ακόμη μία φορά όχι μόνο τη βαθιά του γνώση για τη λαογραφία και την τοπική ιστορία, αλλά και τη σταθερή του αφοσίωση στη διάσωση της προφορικής παράδοσης. Οι Δρίμες, όπως τις παρουσίασε, παραμένουν για εκείνον ένας πολύτιμος κώδικας ανάγνωσης της φύσης, ένα πεδίο στο οποίο η παρατήρηση, η εμπειρία και η παράδοση συναντιούνται με έναν τρόπο που εξακολουθεί να γοητεύει και να προκαλεί το ενδιαφέρον του κοινού.
