Άλκης Καλαμπόκης: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί τις ελληνικές εξαγωγές

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στις ελληνικές εξαγωγές κρούει ο πρόεδρος των Εξαγωγέων Κρήτης και Ελλάδας, Άλκης Καλαμπόκης, τονίζοντας ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο ασφυκτικό για τον εξαγωγικό κλάδο.

Όπως ανέφερε, οι εξαγωγείς έχουν ήδη περάσει διαδοχικές κρίσεις τα τελευταία 15 χρόνια, από την οικονομική κρίση και την πανδημία έως τον πόλεμο στην Ουκρανία, την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και την αύξηση των μεταφορικών. Σήμερα, όπως είπε, όλα αυτά συνθέτουν ένα «εκρηκτικό μείγμα», το οποίο ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Σε ό,τι αφορά την Κρήτη, ο κ. Καλαμπόκης εξήγησε ότι η έκθεση της τοπικής εξαγωγικής δραστηριότητας στις αγορές της Μέσης Ανατολής είναι σχετικά περιορισμένη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, το 2024 οι εξαγωγές της Κρήτης προς αγορές όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ισραήλ, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία, ο Λίβανος, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ιράν ανήλθαν σε περίπου 10,6 εκατ. ευρώ, σε σύνολο 727 εκατ. ευρώ εξαγωγών της Κρήτης. Ωστόσο, σε πανελλαδικό επίπεδο, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς οι εξαγωγές της Ελλάδας προς αυτές τις χώρες φτάνουν τα 3,2 δισ. ευρώ, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητα της χώρας σε μια παρατεταμένη αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Ο πρόεδρος των Εξαγωγέων υπογράμμισε ότι το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στην αναστάτωση που προκαλείται στις θαλάσσιες μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Όπως σημείωσε, η διατάραξη στις θαλάσσιες οδούς επιβαρύνει σημαντικά το εξαγωγικό εμπόριο, καθώς περιορίζει τη διακίνηση φορτίων, αυξάνει τον χρόνο μεταφοράς και ωθεί το μεταφορικό κόστος προς τα πάνω. Παράλληλα, η ανάγκη για παράκαμψη διαδρομών, όπως μέσω του περίπλου της Αφρικής, παρατείνει τον χρόνο ταξιδιού των πλοίων, μειώνει τη διαθεσιμότητα εμπορευματοκιβωτίων και αυξάνει ακόμη περισσότερο το συνολικό κόστος.

Ο ίδιος επισήμανε ότι η κατάσταση αυτή δεν επηρεάζει μόνο το εμπόριο, αλλά και την ίδια την αγροτική παραγωγή. Αναφέρθηκε ειδικότερα στις προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών για τον κίνδυνο σοβαρής επισιτιστικής κρίσης, εφόσον συνεχιστούν οι αναταράξεις στη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη. Όπως εξήγησε, η Μέση Ανατολή κατέχει κρίσιμο ρόλο στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε διαταραχή επηρεάζει το κόστος παραγωγής, τις αποδόσεις των καλλιεργειών και τελικά τις τιμές των τροφίμων σε διεθνές επίπεδο.

Σύμφωνα με τον κ. Καλαμπόκη, το αποτέλεσμα αυτής της αλυσιδωτής πίεσης θα είναι μικρότερες διαθέσιμες ποσότητες προϊόντων, αυξημένη ζήτηση και, αναπόφευκτα, νέες ανατιμήσεις. Όπως τόνισε, όταν συνδυάζονται το υψηλότερο μεταφορικό κόστος, η αύξηση της ενέργειας, η επιβάρυνση των πρώτων υλών, αλλά και οι ελλείψεις σε βασικά υλικά όπως τα πλαστικά και οι συσκευασίες, τότε το τελικό αποτέλεσμα μεταφέρεται σε όλο το φάσμα της αγοράς.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάγκη κρατικών και ευρωπαϊκών παρεμβάσεων, εκφράζοντας την άποψη ότι η αγορά από μόνη της δεν μπορεί να απορροφήσει τέτοιου μεγέθους πιέσεις. Όπως είπε, απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές στήριξης, φορολογικές ελαφρύνσεις, καλύτερα χρηματοδοτικά εργαλεία, στήριξη στην ασφάλιση πιστώσεων και πιο ουσιαστική ενίσχυση της εξωστρέφειας. Σημείωσε μάλιστα ότι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, έχουν κινηθεί πιο αποφασιστικά σε μέτρα ελάφρυνσης, σε αντίθεση με την Ελλάδα, όπου –όπως ανέφερε χαρακτηριστικά– οι συζητήσεις είναι πολλές, αλλά οι αποφάσεις λίγες.

Ο κ. Καλαμπόκης δεν παρέλειψε να επισημάνει και τα επιπλέον μέτωπα που αντιμετωπίζει ήδη ο εξαγωγικός τομέας, όπως οι δασμοί στην αμερικανική αγορά, η επιβράδυνση σε βασικές ευρωπαϊκές οικονομίες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, αλλά και τα εμπόδια που έχουν δημιουργηθεί στις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων λόγω των περιορισμών που επιβλήθηκαν εξαιτίας της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Παρά τις δυσκολίες, ο πρόεδρος των Εξαγωγέων υπογράμμισε ότι ο κλάδος τροφίμων και ποτών εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, καλύπτοντας περίπου το 20% των συνολικών εξαγωγών της χώρας. Για την Κρήτη ειδικότερα, σημείωσε ότι το 2025 καταγράφηκε αύξηση 1,7% στις εξαγωγές, από τα 715 στα 727 εκατ. ευρώ, ενώ ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η επίδοση των κηπευτικών, που έφτασαν τα 112 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 30,5% σε αξία και 20% σε ποσότητα. Όπως τόνισε, σημαντική συμβολή σε αυτή την άνοδο είχαν τα αγγούρια και τα αγγουράκια Κνωσού .

Την ίδια στιγμή, όμως, σημείωσε ότι προβλήματα όπως η κακή ποιότητα του νερού επηρεάζουν άλλες καλλιέργειες, όπως η ντομάτα, δείχνοντας ότι οι πιέσεις για τον πρωτογενή τομέα δεν προέρχονται μόνο από το διεθνές περιβάλλον, αλλά και από χρόνιες εγχώριες αδυναμίες.

Καταλήγοντας, ο κ. Καλαμπόκης υπογράμμισε ότι οι εξαγωγείς καλούνται σήμερα να διαχειριστούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο και πολυεπίπεδο περιβάλλον, χωρίς την απαιτούμενη κρατική στήριξη. Όπως είπε, η ανθεκτικότητα του κλάδου παραμένει, όμως η πίεση συσσωρεύεται και οι επόμενοι μήνες αναμένονται κρίσιμοι τόσο για τις ελληνικές εξαγωγές όσο και για την ευρύτερη οικονομία.