Ο πρωτοπόρος συνεταιριστής μιλά στην «Ιεραπετρίτικη Γη» για τα «βαρίδια» του αγροτικού χώρου, την ψαλίδα τιμών από χωράφι σε ράφι και το γιατί η Ελλάδα δεν πετυχαίνει όσα πετυχαίνουν Γαλλία–Ισπανία
Στην εκπομπή «Ιεραπετρίτικη Γη» του Ηχώ 99,8 φιλοξενήθηκε ο γνωστός συνεταιριστής και από τους πρωτοπόρους στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα, Σπύρος Καχριμάνης, ανοίγοντας μια ουσιαστική συζήτηση για τις εξελίξεις στον πρωτογενή τομέα, τις φετινές κινητοποιήσεις και, κυρίως, για το μεγάλο ζητούμενο: γιατί η χώρα δεν διαθέτει εθνική στρατηγική για τον παραγωγό τροφής.
Ακούστε παρακάτω τον κ Σπύρο Καχριμάμνη :
Ο κ. Καχριμάνης ξεκίνησε από το προφανές: στην Ελλάδα οι αγρότες «βγαίνουν κάθε χρόνο» με παρόμοια αιτήματα, όμως η αποτελεσματικότητα είναι μικρή σε σχέση με όσα συμβαίνουν σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. «Σε Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία τα κινήματα έχουν αποτέλεσμα. Εδώ το μοτίβο είναι συγκεκριμένο: βγαίνουμε, φωνάζουμε, ξαναγυρνάμε στο ίδιο σημείο», είπε, αποδίδοντας τη διαφορά σε έναν κρίσιμο παράγοντα: έλλειψη καθαρής, αξιόπιστης εκπροσώπησης.
Τα «τέσσερα βαρίδια» που ακυρώνουν τη διεκδίκηση
Ο κ. Καχριμάνης έθεσε το ζήτημα της ηθικής και της διαφάνειας στον αγροτικό χώρο, τονίζοντας ότι όποιος διεκδικεί ρόλο εκπροσώπησης οφείλει πρώτα να αποδείξει ότι δεν κουβαλά «βαρίδια». Κατά την άποψή του, υπάρχουν τέσσερις βασικές σκιές που πρέπει να ξεκαθαρίζονται:
- κομματικές εξαρτήσεις,
- σχέσεις με εταιρείες λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων (σύγκρουση συμφερόντων όταν διαπραγματεύεσαι το κόστος παραγωγής),
- εμπλοκή στην αλυσίδα εμπορίας τροφίμων (όταν ο «εκπρόσωπος» έχει συμφέροντα στην άλλη πλευρά),
- οποιαδήποτε σκιά γύρω από επιδοτήσεις.
«Η διαφάνεια δεν είναι επιλογή. Είναι προϋπόθεση», τόνισε, εξηγώντας ότι ένας χώρος επιβαρυμένος από υποθέσεις και υποψίες δεν μπορεί να χτίσει σοβαρή διαπραγμάτευση ούτε στρατηγική.
Γιατί δεν μπαίνουν στο τραπέζι τα “μη δημοσιονομικά” αιτήματα
Ο κ. Καχριμάνης υποστήριξε ότι στην Ελλάδα τα αιτήματα συχνά περιορίζονται στην ενέργεια (ΔΕΗ, πετρέλαιο), ενώ δεν αναδεικνύονται θεσμικά αιτήματα χωρίς δημοσιονομικό κόστος: έλεγχος της αγοράς, παρατηρητήρια τιμών, διαφάνεια στην αλυσίδα, περιορισμός της ψαλίδας μεταξύ τιμής παραγωγού και ραφιού.
Στο χαρακτηριστικό παράδειγμα που τέθηκε στον αέρα —ντομάτα 0,50 ευρώ στον παραγωγό και 2 ευρώ στο ράφι— ο συνεταιριστής έδωσε την εικόνα μιας αγοράς με έντονη συγκέντρωση και ανεπαρκείς ελέγχους. «Γιατί να μην πουληθεί 2 ή 2,5 ευρώ, αν δεν υπάρχει μηχανισμός που να παρακολουθεί και να ελέγχει;» διερωτήθηκε, περιγράφοντας πρακτικές πίεσης στις τιμές, ακόμα και μέσω εισαγωγών ή “ντάμπινγκ”, που σπάνε το ηθικό των παραγωγών και ρίχνουν τις τιμές στην πηγή.
Το ισπανικό παράδειγμα: “αλυσίδα τροφίμων” και δίκαιο εμπόριο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στο παράδειγμα της Ισπανίας, όπου —όπως είπε— οι αγροτικές οργανώσεις πέτυχαν θεσμική παρέμβαση για δικαιότερους όρους σε όλη την αλυσίδα τροφίμων, ώστε να προστατεύεται και ο παραγωγός και ο καταναλωτής. Η Ελλάδα, αντίθετα, εγκλωβίζεται συχνά σε συνθήματα τύπου «ελάχιστη εγγυημένη τιμή», που —κατά τον ίδιο— μετατοπίζουν το βάρος στο κράτος, χωρίς να “χτυπούν” την πραγματική στρέβλωση: τα καρτέλ, την αδιαφάνεια και την ψαλίδα.
«Το αποτέλεσμα μετράει» – και οι κινητοποιήσεις δεν έφεραν αποτέλεσμα
Σχολίασε τη φετινή εικόνα των κινητοποιήσεων, επισημαίνοντας ότι η κοινωνική συμπάθεια δεν αρκεί όταν δεν υπάρχει σχέδιο «πριν και μετά». «54 μέρες στον δρόμο και στο τέλος αποτυχία. Το αποτέλεσμα μετράει», είπε, υπογραμμίζοντας πως κινητοποιήσεις χωρίς στρατηγική, χωρίς διαπραγμάτευση και χωρίς οργανωμένη παραγωγή πολιτικής «είναι επιφανειακό παιχνίδι».
Η “κοινωνική ευθύνη” και η ανοχή
Ο Σπύρος Καχριμάνης δεν έμεινε μόνο στις ευθύνες της πολιτείας. Επέμεινε ότι, πέρα από τη συστημική ευθύνη των κυβερνήσεων, υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο: η ανοχή της κοινωνίας. Όταν μια κοινωνία επιλέγει να «φεύγει» ή να «αποδέχεται», χωρίς συστηματική πίεση, τότε —όπως είπε— δεν μπορεί να περιμένει αλλαγή. Στο ίδιο πλαίσιο, συνέδεσε την αποδυνάμωση συλλογικοτήτων, τη διάβρωση εμπιστοσύνης και τη γενικευμένη καχυποψία με τη δυσκολία να στηθούν ουσιαστικές συμμαχίες παραγωγών–κοινωνίας, όπως συμβαίνει αλλού στην Ευρώπη.
Η Ιεράπετρα στο επίκεντρο: νερό, περιβάλλον, νέοι στην ύπαιθρο
Κλείνοντας, η συζήτηση “έδεσε” με τα ιδιαίτερα τοπικά δεδομένα της Ιεράπετρας: τη λειψυδρία, τα έργα υποδομής και τη διαχείριση των υδάτων, ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής, την ποιότητα των προϊόντων και τελικά τη δυνατότητα να παραμείνει νέος κόσμος στην ύπαιθρο. Ο κ. Καχριμάνης άφησε ανοιχτό το πεδίο για συνέχεια, καθώς όπως φάνηκε, ο πρωτογενής τομέας στην περιοχή δεν είναι μόνο οικονομία — είναι περιβάλλον, δημογραφικό και κοινωνική συνοχή.
Τέλος χωρίς εθνική στρατηγική για τον παραγωγό τροφής, χωρίς καθαρή εκπροσώπηση και χωρίς θεσμική παρέμβαση στην αγορά, οι κινητοποιήσεις θα επαναλαμβάνονται — και η ελληνική γεωργία θα συνεχίζει να πορεύεται χωρίς πυξίδα.
