Ο Στέφανος Καραχάλιος στους «Ανοιχτούς Ορίζοντες» μιλά για υδροφόρους, ανομβρία και την ανάγκη νέας φιλοσοφίας διαχείρισης
Με το ζήτημα της ανομβρίας και της λειψυδρίας να επανέρχεται επιτακτικά στην καθημερινότητα της Ιεράπετρας –με γεωτρήσεις, φράγματα, βροχοπτώσεις που δεν επαρκούν και αυξανόμενη αγωνία ενόψει καλοκαιριού– η εκπομπή «Ανοιχτοί Ορίζοντες» του Ηχώ FM με τον Μ. Κουφάκη άνοιξε έναν εκτενή διάλογο για το νερό, φιλοξενώντας έναν άνθρωπο που έχει συνδέσει το όνομά του με τη μελέτη και τη γνώση του υπεδάφους της Ανατολικής Κρήτης: τον Στέφανο Καραχάλιο, γεωλόγο–υδρογεωλόγο, με ειδίκευση στα φράγματα και πολυετή εμπειρία σε έργα υποδομών και τεχνικές υπηρεσίες.
Ο κ. Καραχάλιος, γεννημένος στη Βέροια, σπούδασε στη Γερμανία (Aachen) σε μια περίοδο που –όπως ο ίδιος σημείωσε– η γερμανική τεχνική εκπαίδευση αποτελούσε «μεγάλο σχολείο», όχι μόνο γνώσεων αλλά και τρόπου σκέψης. Εργάστηκε σε μεγάλα έργα (μετρό, φράγματα, οδικά δίκτυα) πριν επιστρέψει στην Ελλάδα και εγκατασταθεί στην Κρήτη, όπου υπηρέτησε σε κομβικές θέσεις (Υπουργείο, ΔΕΚΕ, Νομαρχία Λασιθίου), επιλέγοντας συνειδητά να παραμείνει στην Ανατολή.
Στην τοπική κοινωνία είναι γνωστός κυρίως από τη λεγόμενη «μελέτη Καραχάλιου», ένα σύνολο ερευνών και τεχνικών προσεγγίσεων που απάντησαν στο κρίσιμο ερώτημα: πού βρίσκεται το νερό, πόσο είναι και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί χωρίς να εξαντληθεί.
Η «αόρατη» διαδρομή του νερού
Στη συζήτηση εξήγησε ότι η πραγματική εικόνα του υδατικού ισοζυγίου δεν μπορεί να στηρίζεται σε εκτιμήσεις. Μετρητές, καταγραφές και συγκρίσεις έδειξαν ότι μεγάλος όγκος των χειμερινών νερών δεν εμφανίζεται στην επιφάνεια, αλλά χάνεται υπόγεια. Η διερεύνηση αυτή τον οδήγησε στη χαρτογράφηση υπόγειων υδροφορέων, τόσο σε προσχωματικά υλικά όσο και σε βαθύτερους ασβεστολιθικούς σχηματισμούς, αποκαλύπτοντας σημαντικά αποθέματα που δεν έχουν άμεση επαφή με τη θάλασσα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη προστασίας αυτών των αποθεμάτων, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για στρατηγικό νερό της Ιεράπετρας, κυρίως για ύδρευση. Όπως τόνισε, «αν αυτά τα αποθέματα αντληθούν χωρίς σχέδιο, μπορούν να εξαντληθούν μέσα σε λίγα χρόνια».
Κλιματική αλλαγή και νέες απαιτήσεις
Ο κ. Καραχάλιος εμφανίστηκε ξεκάθαρος: ανεξάρτητα από τη θεωρητική συζήτηση, τα σημάδια της κλιματικής αλλαγής είναι πλέον ορατά στην Ανατολική Κρήτη. Λιγότερες βροχοπτώσεις, μεγαλύτερη ανισοκατανομή, επιπτώσεις στη βλάστηση και στις καλλιέργειες. «Εδώ δεν έχει όρεξη να βρέξει», είπε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που επιβάλλει προσαρμογή τόσο στον σχεδιασμό έργων όσο και στον τρόπο παραγωγής.
Η φύση ως καθημερινή πράξη
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην τεχνική διάσταση. Ο Στέφανος Καραχάλιος μίλησε και για τη ζωή του στο κτήμα του στην Ανατολή, εκεί όπου –όπως είπε– η επιστήμη συναντά τη φύση και την καθημερινότητα. Ασχολείται με ελιές, μέλισσες, μέλι και κερί, με βότανα και με την παρασκευή φυσικών σαπουνιών, όχι ως επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά ως δημιουργική ενασχόληση και συνέχεια της γνώσης.
Στάθηκε στις ιδιότητες του μελισσοκεριού, των εκχυλισμάτων βοτάνων όπως η καλέντουλα, το φασκόμηλο, το θυμάρι και ιδιαίτερα η λαδανιά –φυτό πλούσιο σε πολυφαινόλες– επισημαίνοντας ότι η παραδοσιακή γνώση μπορεί να συναντήσει τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Αναφέρθηκε μάλιστα σε μελέτες και παρατηρήσεις γύρω από τη φυσική δράση φυτικών ουσιών απέναντι σε μικροοργανισμούς, δείχνοντας πώς η φύση έχει αναπτύξει δικούς της «μηχανισμούς άμυνας».
Παράλληλα, μίλησε με φιλοσοφική διάθεση για τη σημασία της επαφής με το φυσικό περιβάλλον, αναφέροντας ότι ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για το μπετόν. Η φύση, το χώμα, οι μυρωδιές της γης και το πράσινο –όπως υπογράμμισε– επηρεάζουν την ψυχική ισορροπία, την ευεξία και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το βασικό μήνυμα
Κλείνοντας, ο κ. Καραχάλιος επανέλαβε ότι η λύση στο πρόβλημα του νερού δεν θα έρθει ούτε με υποσχέσεις ούτε με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζεται γνώση, σχέδιο, συντονισμός και επίβλεψη, αλλά και αλλαγή νοοτροπίας: πρώτα να ξέρουμε τι νερό έχουμε, μετά τι ανάγκες υπάρχουν και τέλος πώς θα το διαχειριστούμε χωρίς να υποθηκεύσουμε το μέλλον.
Η συζήτηση στους «Ανοιχτούς Ορίζοντες» ανέδειξε ότι το νερό στην Ιεράπετρα δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ζωής, ισορροπίας και επιλογών
